Dedicated to Nepal and the Nepalis

  Devendra Gautam What happens when powerful people who are not known for speaking begin speaking? What happens when important people not known for writing — because they obviously have other important things to do — begin writing, all of a sudden?    Nepal’s contemporary history shows that a disaster — or a ‘revolution’ — is most likely to happen in either of the cases. In our case, the disaster and the revolution are synonyms, by and large, right?     Build institutions, not cults   Instead of building a base of rabid fans and followers, the focus of any democratic government worth its name, including a celebrity-studded administration of the present, should be on building/strengthening institutions to stabilise and strengthen our democratic polity and country. While our institutions are tottering, a tribe of livid fans and followers is on overdrive on social media and beyond, putting their heroes that have risen phenomenally from the...

हामी ठुलो इंजिनका पार्टपुर्जाबाहेक केही हुन सकेनौँ, क्यारेमका गोटी बाहेक, बुद्धिचालका प्यादाबाहेक केही हुन् सकेनौँ, हाम्रो वीरता अपवादबाहेक राष्ट्ररक्षामा प्रयोग नै हुन सकेन, यो वा त्यो साम्राज्यको रक्षा वा विस्तारमा मात्र उपयोगी रह्यो, आफ्नै घरमा आगो लगाएर खरानीको होली खेल्नेबाहेक अरू केही उद्योग गर्न सकेनौँ हामीले भन्ने सम्झिँदा असाध्यै दिक्क लाग्छ ।   देवेन्द्र गौतम इण्डियामा सत्तासीन बिजेपीका नेता शुभेन्दु अधिकारीले पश्चिम बङ्गालको सत्ताको बागडोर सम्हालेपछि सामाजिक संजालमा एउटा ‘सूचना’ वाइरल भइरहेको छ। त्यस सूचनाको भर पर्ने हो भने पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री अधिकारीको पुर्ख्यौली घर नेपालको काभ्रे जिल्लामा पर्दोरहेछ। पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री शुभेन्दु अधिकारीको पुर्ख्यौली घर नेपालको काभ्रेमा पर्दोरहेछ भन्ने 'सूचना' वाइरल भइरहेको छ सामाजिक संजालमा । लौ उनी नेपाली मूलकै होलान् रे। कति पुस्ता अघि गएका थिए त तिनका वंशज ‘अवसरको’ खोजीमा ‘पहाडमें क्या रक्खा है’ गाउँदै। अब उतैका भइसके, उतैको स्वार्थ हेर्छन्, हाम्रो हेर्छन् र भन्या? महाराष्ट्रका ब्राह्मणहरू पनि अधिकारी थरका हुन्छन...

  देवेन्द्र गौतम  विक्रम संवत २०८३ को जेठ महिनाको एक बिहान, सङ्कटा मन्दिर परिसरमा पाइला अडिएका छन् बिग्रेको घडीको सूइ जस्तै । खोइ किन हो शंकर कोइरालाको सुर्तिको पातमा अडिएको जिन्दगी सम्झिरहेछु । एक झमट पुन: पढ्न मन छ । मन्दिरको उत्तरपूर्वी छेउमा दुई लहरमा माग्नेहरू बसिरहेका छन्। त्यही लहरमा एक महिला निष्फिक्री धुवाँ उडाइरहेकी छिन्।  न वर्तमानको चिन्ता, न भविष्यको सुर्ता, यसैगरी बिताइदिन्छु दुई दिनको जिन्दगी, होइन त?  उनीसँगै बसेकी अलि कम उमेरकी महिला आफ्नो प्यारो सन्तति खेलाइरहेकी छिन् आकाशतिर उफार्दै।  को चाहन्न होला आफ्ना शाखासन्तानले आकाश छोऊन् भन्ने।  कसलाई लाग्दैन होला आफ्ना सन्तति आफू  पुग्न नसकेको गन्तव्य पुगून् भन्ने? को चाहन्न होला आफ्ना शाखासन्तानले आकाश छोऊन् भन्ने?  कसलाई लाग्दैन होला आफ्ना सन्तति आफू  पुग्न नसकेको गन्तव्य पुगून् भन्ने, सबैसबै दमित इच्छाआकांक्षा पूरा गरून् भन्ने?  तर खोइ के हुन्छ हुन्छ जीवनमा जोड, घटाउ, भागा, गुणन नमिलेपछि ।  बिरूवा हुन्,  मलजल पुगेन होला, वात्सल्यको कमी भयो होला सदा हल्लिरहने गार्...